Quid Fuit Stella Bethlehem?
Peregrini in palatium Herodis intrant et quaerunt ubi rex Iudaeorum natus sit. Propter aliquid quod in caelo viderant venerunt — Hierosolyma autem vicina, libris prophetarum in promptu positis, perturbatione potius quam agnitione respondet.
Quid igitur Stella Bethlehem astronomice fuit? Nemo probavit. Quattuor proposita redeunt: triplex Iovis Saturnique coniunctio anno 7 a.C.n., propinquus Iovis Venerisque congressus anno 2 a.C.n., corpus ab observatoribus Sinensibus circa annum 5 a.C.n. relatum, et nova. Haec eventus caelestes calculo restitutos cum disputatis monumentorum antiquorum lectionibus coniungunt. Diem convenientem invenire non idem est ac stellam Matthaei agnoscere.
Difficilior quaestio est quid Matthaeus motu eius significet.
Duae sententiae quas omnis ratio superare debet
Matthaeus 2 miro modo technicus est. Duo membra difficultatem ferunt.
Primum: stella «antecedebat eos» — proēgen, imperfectum, actio continua potius quam unus fulgor. Deinde «stetit supra ubi erat puer» — estathē epanō, et destinatio in versu 11 non stabulum sed domus est, ordinaria oikia in vico ordinario.
Lux unam domum designans explicationi astronomicae ordinariae difficultatem afferret. Planeta remotus certum tectum omnibus sursum spectantibus non indicat. Matthaeus tamen stellam super locum ubi puer erat stetisse dicit. Lectores dissentiunt utrum hoc indicium quo una certa domus designetur requirat an apparentem eius situm supra Bethlehem describat. Haec differentia interest antequam facultates excludere incipias.
Unum adhuc notandum. Magi ab oriente veniunt, sed locutio qua visus eorum describitur etiam «in ortu eius» verti potest. Nonnulli interpretes technicam ortus heliaci mentionem audiunt: corpus rursus prope auroram visibile fit. Alii hanc lectionem explicationem astrologicam stabilire non putant. Electio translationis testimonium est quod discutiamus, non identitas iam certa.
Tum Herodes iubet pueros necari «a bimatu et infra, secundum tempus quod diligenter exquisierat a Magis» — Matthaeus 2:16 (KJV). Terminus aetatis relatione Magorum utitur, sed neque exactam pueri aetatem neque itineris durationem nobis dat. Mors Herodis communiter anno 4 a.C.n. ponitur. Aliae chronologiae exstant, quarum electio mutat qui eventus caelestes possibiles maneant.
Coniunctio Kepleri: vis propositae rationis et difficultas
Anno 1614 Ioannes Kepler coniunctiones Iovis Saturnique anni 7 a.C.n. in opere de anno natali Christi tractavit. Planetae ter in Piscibus convenerunt. Investigatio eius novam quoque stellam considerabat, quare ipsos planetas «stellam Kepleri» appellare argumentum nimis simpliciter reddere potest. Posteriores coniunctionum rationes propositis regni atque regionum coniunctionibus in astrologia antiqua nituntur. Hae testimonio historico egent, non sola persuasibili duorum planetarum imagine.
Planetae in unum punctum luminis non coaluerunt. Hoc difficile est si ratio novum corpus mirabiliter clarum requirit. Non est obiectio decretoria si significatio proposita astrologica erat: compositio lectori perito magni momenti esse poterat nec tamen omnem viatorem ad se convertere. Restat quaestio quomodo eventus sermonem Matthaei de ductu et statione explicaret. Argumentum ultra diem coniunctionis requiritur.
Stella Bethlehem: tres aliae facultates
Iuppiter et Venus, die 17 Iunii anno 2 a.C.n. Hic propinquus congressus alia ratio proposita est luminis insolite conspicui. Observatorium Lowell eum inter facultates numerat. Dies eius difficultatem quoque affert: post mortem Herodis communiter receptam incidit. Defensores igitur alia chronologia egent, non sola restitutione planetarum. Propinqua autem caeli congressio per se non explicat quomodo hospites ad unum puerum Bethlehem pervenerint. Claritas et ductus diversae quaestiones sunt.
Corpus circa annum 5 a.C.n. Observatores Sinenses corpus plus septuaginta diebus visibile rettulerunt. Colin Humphreys contendit descriptionem cometem caudatum indicare, simul notans alios investigatores novam proposuisse. Cometa adversus stellas posteriores moveri potest, unde narrationis directioni mutatae aptari proponitur. Haec congruentia proposita est, non identitas a monumento Sinensi tradita.
Nunc vide quid relatio servata praebeat: tempus visibilitatis et regionem caeli, non vestigatum iter Bethlehem. Hoc iter restituere plura praesumere postulat. Neque rationem reicere possumus dicendo cometas semper mortem regis significavisse. Scriptores antiqui eos cum prosperis quoque mutationibus, non tantum calamitosis, coniungere poterant. Significatio ab interprete atque eventu pendebat. Possibile omen regium nondum demonstrat quam nativitatem regiam, si ullam, hospites Matthaei cum eo coniunxerint.
Nova. Stella nuper clara facta aliam facultatem praebet. Relationes antiquae circa annos 5–4 a.C.n. in hanc disputationem venerunt, sed dies earum et corporum identitates disputantur. Relationem novam appellare non idem est ac observationem eius indubitatam recuperare. Nova etiam inter easdem stellas posteriores manet. Narrationem Matthaei per eam explicare lectionem apparentis motus aut sermonis narrativi requirit, non stellam per viam iter facientem.
Sincere aestima. Eventus et monumenta investigari merentur, sed nexus propositi plus quam astronomiam continent. Chronologia, interpretatio antiqua et sensus verborum Matthaei omnes in argumentum ingrediuntur. Facultas uni quaestioni respondere potest alia aperta relicta. Nulla statum identitatis stabilitae consecuta est.
Qui Magi fuerint, et filum quod utraque pars omittat
Hic argumentum interdum uno gradu nimis mature consistit. Solum corpus spectaculosum quaerendo aliam facultatem praeterire possumus: hospites modestum eventum caelestem secundum exspectationes iam receptas interpretati esse possunt. Haec facultas consideranda est. Non significat nos scire quid legerint aut quis eos docuerit.
Magos primum ad sacerdotalem Persarum coetum referebatur, sed usus posteriores latiores erant. Matthaeus hospites ab oriente dat, non vitas eorum, patrias aut monumenta institutionum. Communiter docti signorum caelestium interpretes habentur. Solus titulus neque eos certo collegio hereditario ascribit neque ostendit quomodo exspectationes Iudaicae ad eos pervenerint.
Daniel possibilem contextum praebet, non testatam transmissionis catenam: «princeps super omnes provincias Babylonis et praefectus magistratuum super cunctos sapientes Babylonis» — Daniel 2:48 (KJV). Daniel 5:11 quoque eius auctoritatem inter sapientes Babylonis meminit. Oraculum Balaam alium nexum suggerit: «orietur stella ex Iacob» — Numeri 24:17 (KJV). Hi loci propositum intellegibile reddunt. Neuter hospites Matthaei successores Danielis appellat aut verba Balaam hereditate accepisse dicit.
Scriptores Romani posteriores exspectationem orientalem rectorum ex Iudaea referunt. Suetonius eam «veterem ac constantem opinionem» appellat, Tacitus similem praedictionem describit. Ambo eventus circa bellum anni 70 p.C.n. tractant, itaque narrationes eorum non stabiliunt quid hospites ante nativitatem Iesu crediderint. In disputatione velut testimonia posteriora valent, non ut vitae Magorum desideratae. Exspectatio hereditaria una possibilis itineris explicatio manet, neque Matthaeus satis narrat ut eam confirmemus.
Fueruntne Magi astrologi, et hocne te turbat?
Sic communiter leguntur. Observatio motuum caelestium et interpretatio ominum in mundo antiquo inter se implicari poterant, quamquam non omnis observator antiquus eo ipso astrologus erat nec omnis traditio eadem. Duas quaestiones distinguere iuvat: quid hospites exercuerint, et quid narratio Matthaei a lectoribus probari velit. Horum hospitum praesentia in fabula per se non omnes rationes quibus fortasse usi sunt in praecepta christianis data convertit.
Michael Molnar compositionem astrologicam die 17 Aprilis anno 6 a.C.n. proposuit, Iove in Ariete posito atque a Luna occultato. Secundum eius lectionem compositio nativitatem regiam in Iudaea indicaret, sine spectaculo extraordinario quod nudis oculis videretur. Investigatores hanc rationem in conventu Groningensi anno 2014 tractaverunt. Significatio eius a conventionibus astrologicis antiquis et nexu earum cum verbis Matthaei pendet. Explicatio proposita manet, non dies natalis Iesu quem Day 4 adoptat.
Nunc animadverte quid Matthaeus revera narret. Hospites Hierosolymis quaerunt. Consiliarii Herodis Bethlehem e textu prophetico agnoscunt. Hospites deinde eo iter faciunt, somniumque monet ne ad Herodem redeant. Matthaeus responsum consiliariorum refert sed iter ab eis factum non narrat. Silentium de eis in reliqua scaena in historicam affirmationem neminem umquam ivisse amplificandum non est.
Caelum, deinde Scriptura, deinde monitum in somnio: hic ordo unum modum praebet legendi progressum capitis ad clariorem ductum. Lectio narrationis est, non probatio astronomicae hospitum rationis. Ubi limes inter caelum legendum et illud interrogandum cadat in iis quae Scriptura de astrologia revera vetet invenitur, et propter quod munus omnino luminaria suspensa sint officium est die quarto eis datum.
Day 4 eodem fere ordine operatur. Aequinoctium Martium Day 1 anni sacri figit, ex tabula fixa lectum potius quam nocte calculatum; deinde applicatio tantum numerat: dies 364, quattuor tempora singulorum dierum 91. Tabula Calendar calculum illum iuxta diem ordinarium ponit et festa ac tempora statuta notat. Devotional eundem annum singulis lectionibus perambulat. Neutrum quid planeta agat dicet. Neque Day 4 affirmat hanc computationem certo ipsius Templi fuisse, quaestione quam Henoch, Iubilaea et Volumina Maris Mortui vere apertam relinquunt.
Quaestiones frequentes
Quid Stella Bethlehem astronomice fuit?
Ignotum. Proposita recurrentia coniunctiones Iovis Saturnique anni 7 a.C.n., congressum Iovis Venerisque Iunio anni 2 a.C.n., observationem Sinensem circa annum 5 a.C.n. et novam continent. Unumquodque interpretationem historicam et textualem praeter astronomiam requirit. Nulla identitas stabilita est, atque quaestio quam ad litteram ductus stellae intellegendus sit pars disputationis manet.
Fuitne coniunctio, cometa an nova?
Quodlibet horum propositum est, nullum demonstratum. Coniunctionum rationes quaestiones chronologiae et sensus patiuntur. Monumentum Sinense integrum corporis iter non tradit. Nova novam claritatem sine motu adversus stellas posteriores praebet. Quanti hae difficultates sint partim pendet ex eo quid narratio Matthaei describere intellegatur.
Qui fuerunt Magi et quomodo sciverunt?
Matthaeus eos Magos ab oriente appellat. Communiter interpretes signorum caelestium intelleguntur, sed exacta eorum identitas ignota est. Munus Danielis inter sapientes Babylonis, oraculum Balaam de stella et posteriores relationes exspectationum regiarum orientalium proposita de contextu eorum adiuvare possunt. Nihil tamen testatur quid hi ipsi hospites sciverint aut quomodo didicerint.
Quomodo stella «ante eos ire» et «super» domum «stare» potest?
Lectores plures sententias tenent. Alii stellam ut miraculosam ductionem potius quam ut corpus astronomicum ordinarium intellegunt. Alii motum secundum apparentem corporum caelestium motum aut antiquos caeli describendi modos legunt. Alii indolem litterariam et theologicam loci extollunt. Hae rationes diversas quaestiones narrationi ponunt. Day 4 se eas dirimere non affirmat.
Iter quod Matthaeus revera narrat
Consiliarii Herodis quaestioni de Bethlehem e textu prophetico respondent. Narratio deinde peregrinos ad puerum sequitur. Acuta scaenae mutatio est: homines qui quaerentes advenerunt fiunt homines qui genua flectunt et dona offerunt. Non opus est fingere quid cuique consiliario post audientiam acciderit ut animadvertamus quo Matthaeus attentionem nostram dirigat.
Peregrini eunt, quaestionibus nobis adhuc insolutis: unde inceperint, quam diu iter fecerint et quid exacte viderint. Matthaeus diarium itineris non dat. De gaudio, donis et mutata via domum narrat. Responsum Herodis, contra, violentia fit. Hae electiones narratae oppositionem ferunt sine ficta distantia, tabula temporum aut historia institutionis hospitum.
Haec oppositio etiam inter dissensiones de stella manet. Coniunctionem, cometem, novam, miraculum aut lectionem litterariam elige: adhuc considerare debes quae narratio homines facere ostendat. Studium possibilis eventus caelestis quaestiones altius agere potest. Lectionis capitis locum tenere aut res insolutas delere non potest. Responsum astronomicum articuli apertum manet etiam ubi invitatio ad attendendum clara est.
Dies quem ecclesia constituit propriam disputationem habet, sicut tenebrae in altero eiusdem Evangelii extremo. Day 4 neutri quidquam addit. Quod faciet — gratis in iPhone, iPad, Android et interreti, sine ratione utentis — est tibi dicere ubi hodie in anno sacro stes: lectionem diei in Devotional, diem sacrum tuum, proximum Sabbatum. Ambulatio adhuc tua est.
Fontes:
